ราคาก่อน VAT คือราคาสินค้า/บริการที่ยังไม่บวกภาษี ส่วนราคารวม VAT คือยอดที่ลูกค้าจ่ายจริง ตัวเลขสองตัวนี้ต่างกันเสมอเมื่อธุรกิจจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม และเป็นสาเหตุอันดับต้น ๆ ของการตกลงราคาที่เข้าใจไม่ตรงกัน
บทความนี้โฟกัสที่คำถามเชิงธุรกิจว่า ควรแสดงราคาแบบไหนในแต่ละจุดของธุรกิจ และเขียนอย่างไรให้ลูกค้าเข้าใจตรงกัน ส่วนสูตรคำนวณแบบละเอียดพร้อมตัวอย่างคิดไปและคิดย้อนกลับอยู่ในบทความ VAT 7% คำนวณอย่างไร
บทความนี้เป็นข้อมูลเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีหรือกฎหมาย อัตรา เกณฑ์ และรายละเอียดการยื่นภาษีอาจเปลี่ยนตามประกาศ และการปฏิบัติจริงขึ้นอยู่กับสถานการณ์ของธุรกิจแต่ละราย ควรตรวจสอบกับกรมสรรพากรหรือผู้ทำบัญชีของธุรกิจคุณก่อนนำไปใช้
ต่างกันที่อะไร
- ราคาก่อน VAT (ราคาไม่รวมภาษี) — เป็นฐานภาษีที่นำไปคูณอัตรา VAT และเป็นตัวเลขที่ใช้ในเอกสารทางบัญชี
- VAT — ภาษีที่เรียกเก็บเพิ่มจากราคาก่อนภาษี ไม่ใช่รายได้ของร้าน แต่เป็นเงินที่ร้านเรียกเก็บแทนแล้วนำส่ง
- ราคารวม VAT — ยอดที่ลูกค้าจ่ายจริง เป็นตัวเลขที่เกี่ยวกับเงินสดของร้านโดยตรง
จุดที่ทำให้เกิดข้อโต้แย้งบ่อยคือ เมื่อทั้งสองฝ่ายตกลงกันด้วยคำว่า "ราคา" เฉย ๆ โดยไม่ระบุว่าเป็นราคาแบบไหน
สูตรสองทางแบบเร็ว
- จากราคาก่อน VAT: ราคาก่อน VAT คูณ 1.07 = ราคารวม VAT
- จากราคารวม VAT: ราคารวม ÷ 1.07 = ราคาก่อน VAT (และ VAT = ราคารวม − ราคาก่อน VAT)
กับดักที่พบบ่อยคือเอา 7% ไปคูณ ราคารวม โดยตรง ซึ่งให้ตัวเลขที่สูงเกินจริง เพราะ 7% ต้องคิดจากราคาก่อนภาษีเสมอ
ตารางเทียบราคา
| ราคาก่อน VAT | VAT 7% | ราคารวม VAT |
|---|---|---|
| 1,000.00 | 70.00 | 1,070.00 |
| 5,000.00 | 350.00 | 5,350.00 |
| 10,000.00 | 700.00 | 10,700.00 |
ตารางนี้ใช้เป็นจุดอ้างอิงเร็ว ๆ ได้ แต่ถ้ามีส่วนลด หลายรายการในบิลเดียว หรือค่าจัดส่ง ควรคำนวณจากยอดรวมหลังส่วนลดตามที่ผู้ทำบัญชีของธุรกิจกำหนด
ควรใช้แบบไหนตอนไหน
นี่คือส่วนที่สำคัญที่สุด เพราะการใช้ผิดจุดสร้างปัญหาให้ลูกค้าทันที
- หน้าร้านออนไลน์ (B2C) — แสดง ราคารวม VAT เพราะเป็นยอดที่ลูกค้าจะจ่ายจริง ถ้าแสดงราคาก่อน VAT แล้วบวกทีหลัง ลูกค้าจะรู้สึกว่าราคาเปลี่ยน
- ใบเสนอราคา (B2B) — แสดง ราคาก่อน VAT แล้วแยกบรรทัด VAT ให้ชัด เพราะลูกค้าองค์กรต้องใช้ตัวเลขนี้ไปคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายของตัวเอง
- สัญญาหรือใบสั่งซื้อ — ระบุให้ชัดว่า "ราคานี้ยังไม่รวม VAT" หรือ "รวม VAT แล้ว" เสมอ ไม่ปล่อยให้ตีความ
- ใบกำกับภาษี — ต้องแยกให้ครบทั้งราคาก่อน VAT จำนวน VAT และยอดรวม เพื่อให้ตรวจสอบได้
- ใบเสร็จรับเงิน — แสดงยอดที่รับเงินจริง และสอดคล้องกับเอกสารที่ออกก่อนหน้า
สรุปสั้น ๆ คือ ลูกค้าทั่วไปดูราคารวม VAT ส่วนลูกค้าองค์กรและงานบัญชีดูราคาก่อน VAT เอกสารที่ส่งให้แต่ละกลุ่มจึงควรเน้นคนละตัวเลข
เขียนอย่างไรให้ลูกค้าไม่เข้าใจผิด
- ใส่คำว่า "รวม VAT" หรือ "ยังไม่รวม VAT" ทุกครั้งที่แสดงราคา อย่าใช้คำว่า "ราคา" เฉย ๆ ในเอกสารที่ตกลงกัน
- โชว์สองบรรทัดเมื่องานเป็น B2B คือราคาก่อน VAT และยอดรวม VAT เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายเห็นภาพเดียวกัน
- แยกบรรทัด VAT ในเอกสาร ไม่ยัดรวมไว้ในราคารวมบรรทัดเดียว เพราะจะตรวจย้อนหลังยาก
- ระบุว่า VAT คำนวณจากยอดไหน เมื่อมีส่วนลดหรือค่าจัดส่ง เพื่อไม่ให้เกิดการตีความคนละแบบ
- ย้ำเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่ายตั้งแต่ก่อนเริ่มงาน ถ้าลูกค้าเป็นองค์กร เพื่อไม่ให้ยอดโอนไม่ตรงกับที่ตกลง
ปัดเศษตอนแสดงราคา
การปัดเศษมีสองบริบทที่ต้องแยกกัน
- การปัดเพื่อแสดงผล เช่นแสดงราคาหน้าเว็บเป็นจำนวนเต็มเพื่อความอ่านง่าย
- การปัดเพื่อคำนวณภาษี ซึ่งตามเอกสารทางภาษีมักใช้ทศนิยม 2 ตำแหน่ง (หน่วยสตางค์)
ปัญหาจะเกิดเมื่อเอกสารหลายใบใช้หลักการปัดไม่เหมือนกัน แล้วยอดรวมไม่ตรงกัน เช่นหน้าเว็บแสดง 1,070 แต่ใบกำกับภาษีคำนวณได้ 1,070.05 ทางที่ปลอดภัยคือยึดแนวทางเดียวกันทั้งระบบ และตรวจกับผู้ทำบัญชีก่อนใช้เป็นประจำ
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ตกลงราคาโดยไม่บอกว่ารวม VAT หรือไม่ แล้วมาปรับกันตอนออกใบกำกับภาษี
- แสดงราคาก่อน VAT บนหน้าร้าน B2C ทำให้ลูกค้ารู้สึกว่าราคาเปลี่ยนตอนชำระเงิน
- เอา 7% คูณราคารวม ทำให้ VAT สูงเกินจริงและยอดในเอกสารไม่ตรงกัน
- ไม่แยกบรรทัด VAT ในใบเสนอราคา B2B ทำให้ลูกค้าองค์กรคำนวณภาษีหัก ณ ที่จ่ายผิด
- ปัดเศษคนละแบบระหว่างหน้าเว็บกับเอกสารบัญชี จนยอดไม่ตรงกันเล็กน้อยแต่ตรวจยาก
คำถามที่พบบ่อย
ราคาที่ตั้งบนหน้าเว็บควรรวม VAT ไหม? โดยทั่วไปร้าน B2C แสดงราคารวม VAT เพื่อให้ตรงกับยอดที่ลูกค้าจ่ายจริง ส่วน B2B มักระบุว่าราคายังไม่รวม VAT
ถ้าลูกค้าถามว่า "ราคาเท่าไร" ควรตอบแบบไหน? ตอบพร้อมระบุให้ชัดว่าเป็นราคาก่อน VAT หรือรวม VAT แล้ว และถ้าเป็นลูกค้าองค์กร ควรบอกทั้งสองตัวเลข
ราคารวม VAT ต้องแยก VAT ในเอกสารไหม? ควรแยกให้เห็นทั้งราคาก่อน VAT จำนวน VAT และยอดรวม เพื่อให้ตรวจสอบและกระทบยอดได้
มีส่วนลดแล้วคิด VAT จากยอดไหน? โดยทั่วไปฐานภาษีคือยอดหลังส่วนลด แต่รายละเอียดขึ้นอยู่กับลักษณะส่วนลดและข้อกำหนดที่ใช้ ควรยืนยันกับผู้ทำบัญชี
ร้านที่ยังไม่จด VAT ต้องแสดงแบบไหน? โดยทั่วไปผู้ที่ยังไม่ถึงเกณฑ์จดทะเบียนไม่ต้องเรียกเก็บ VAT จึงแสดงราคาเดียวได้ แต่ควรตรวจสอบเกณฑ์กับกรมสรรพากรให้แน่ชัด
ขั้นตอนถัดไป
- คำนวณ VAT ทั้งจากราคาก่อนภาษีและย้อนกลับจากราคารวมได้ที่ VAT Calculator (ใช้ฟรี ไม่ต้องติดตั้ง)
- ดูเครื่องมือฟรีทั้งหมด
- อ่านต่อ: VAT 7% คำนวณอย่างไร: สูตร แยกภาษีจากราคารวม และข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- อ่านต่อ: ภาษีหัก ณ ที่จ่าย คิดก่อนหรือหลัง VAT?
ถ้าต้องการให้ระบบขายออนไลน์แสดงราคาและออกเอกสารได้ตรงกับขั้นตอนบัญชีของธุรกิจ ดูบริการได้ที่ Studio
